Wijk bij Duurstede, 11 februari 2021. In de komende weken staat de RES-discussie in de gemeente Wijk bij Duurstede centraal. De gemeenteraad zal worden gevraagd een besluit te nemen over locaties waar zonnevelden en mega windturbines zullen worden toegestaan.

Langbroekerwetering

De besluitvorming over zo’n belangrijk onderwerp moet met alle mogelijke aandacht worden doorlopen. Alleen door zorgvuldig informeren en betrekken van inwoners kan voldoende draagvlak worden verkregen. Helaas lijkt het tegenovergestelde het geval te zijn in dit proces; er lijkt met name haast te zijn om het afgewerkt te krijgen, waarbij burgerparticipatie een bijzaak dreigt te worden.

Zonder informatie geen draagvlak

Betrokken gemeenten en het ingehuurde externe bureau hebben inwoners van de Kromme Rijnstreek onvoldoende geïnformeerd over de RES-plannen en het proces. Van inwoners wordt verwacht dat ze zelf actief naar de relevante informatie gaan zoeken. De beschikbare informatie wordt versnipperd en door verschillende organisaties op on-gerelateerde websites aangeboden. Dit leidt ertoe dat veel inwoners nog steeds onvoldoende op de hoogte zijn van de ingrijpende RES-plannen.

Verwarrend genoeg speelt in de gemeente Wijk bij Duurstede gelijktijdig het paraplubestemmingsplan-traject, waarmee plaatsing van middelgrote (agrarische) windmolens mogelijk wordt gemaakt. Dit zorgt bij inwoners voor enorme onduidelijkheid, wat nog wordt versterkt doordat de gemeente herhaaldelijk gecommuniceerd heeft ‘dat er geen plannen zijn voor de plaatsing van windmolens in de gemeente Wijk bij Duurstede’.

‘Meepraten’ over RES

In december 2020 start de gemeentelijke communicatie over de plannen van de RES. Inwoners worden uitgenodigd om mee te praten, maar alleen over de plaatsingscriteria voor windmolens en zonnevelden. Dát de molens en zonnevelden er komen staat volgens de informatie vast. De uitnodiging wordt begin december eenmalig lokaal gepubliceerd. Voor een belangrijk onderwerp als deze blijkt dit een volstrekt ontoereikende manier om inwoners te informeren en uit te nodigen. Er had minstens een huis-aan-huis verspreide brief moeten worden aangeboden.

Het meepraten kan via een enquête en vervolgens op een digitale bijeenkomst. Inwoners moeten eerst naar de site van RES Kromme Rijnstreek om daar de enquête in te vullen en zich aan te melden voor de meepraat avonden.

Deze enquête wordt slechts 918 keer ingevuld, dat is 0,66% van de inwoners van de Kromme Rijnstreek gemeenten. De enquête wordt door veel inwoners als ‘sturend’ ervaren, antwoordopties zijn te beperkt. Hierdoor haakt een groot deel van de inwoners af en is de vragenlijst uiteindelijk niet compleet. Veel inwoners geven aan ontstemd te zijn over het feit dat alleen kan worden ‘meegepraat’ over de criteria van de locaties van zonnevelden en windmolens en niet over het principiële besluit óf er zonnevelden en windmolens worden geplaatst in de gemeente. Dit resulteert in 38 pagina’s aan aanvullingen/suggesties en op- en aanmerkingen op de enquête vraagstelling en het RES-proces.

Het is duidelijk dat er serieuze vraagtekens zijn bij de conclusies uit de enquêteresultaten. Ook omdat veel terugkerende suggesties niet in de conclusies lijken te zijn opgenomen. Een voorbeeld daarvan is dat bij de locatiecriteria voor de plaatsing van windmolens ‘geen plaatsing in stiltegebieden, weidevogelgebieden en natuurgebieden’ ontbrak, maar dit wel was opgenomen onder de locatiecriteria voor zonnepanelen.

Ook worden er online inspraak bijeenkomsten voor inwoners georganiseerd. Op deze avonden werd meegedeeld ‘dat het al dan niet plaatsen van zonnevelden en windmolens niet ter discussie stond’. Dat was immers al besloten door de gemeenteraden (hetgeen onjuist is, omdat Wijk bij Duurstede en Bunnik hier nog geen besluit over hebben genomen). Inwoners mochten het alleen maar hebben over de criteria waaronder plaatsing van zonnevelden en windmolens mogelijk zou zijn. Voor een aantal deelnemers was dat reden om de online meeting direct te verlaten. Veel inwoners hebben hierover uitgebreid hun ongenoegen geuit. Ook dit is nergens terug te vinden in de conclusies van de RES-bespreking.

Door meerdere inwoners is aangegeven dat het criterium ‘geen plaatsing van windmolens (klein, middelgroot en groot) in stilte-, weidevogel- en natuurgebieden’ opgenomen moet worden. Ook dit is niet opgenomen in de weergegeven resultaten in het participatieboek.

Inspraak voor belangen- en bewonersorganisaties

Op 3 avonden is overleg met door de gemeentes geselecteerde en uitgenodigde stakeholders georganiseerd. Hoe hiervoor te kwalificeren is volledig onduidelijk. Verschillende belangen- en bewonersorganisaties zijn nooit uitgenodigd en hebben dus niet kunnen deelnemen. Dit terwijl verschillende initiatiefnemers en projectontwikkelaars van zonnevelden en windturbines (die een duidelijk financieel belang hebben) wel deelnamen aan deze stakeholder bijeenkomsten!

Bij deze bijeenkomsten konden de deelnemende organisaties op een werk-kaart aangeven waar zij vinden dat zonnevelden en windturbines geplaatst kunnen worden en waar niet. De gekozen werkwijze wekte veel weerstand op. Een significant aantal organisaties gaf op de bijeenkomst aan de methode ongepast te vinden wegens te weinig informatie over de specifieke locaties om dit zorgvuldig te kunnen beoordelen (bijv. afstand tot bebouwing). Ook wilde men niet beslissen over de plaatsing van windmolens in een ander deel van de regio om maar van het probleem ‘af te zijn’. Het is hierdoor helaas uitgesloten dat de uitkomsten van deze bijeenkomsten ‘een gedragen resultaat’ opleveren.

Laatste kans: inwoners meepraatavonden op 18 en 22 februari

Op 18 en 22 februari kunnen inwoners van de RES-gemeenten meepraten met de plannen. Hopelijk schrijven zo veel mogelijk bewoners zich uiterlijk 14 februari in (www.energie-krommerijn-praatmee.nl) om hun stem te laten horen.

Het proces tot nu toe doet het ergste vrezen voor deze meepraatavonden. We waren in eerste instantie verheugd te horen dat de gemeente Wijk bij Duurstede heeft gekozen om de inwoners van het buitengebied te informeren via een huis-aan-huis brief. Maar op 10 februari heeft een groot deel van de inwoners van het buitengebied de brief pas bezorgd gekregen, terwijl de deadline voor inschrijven 14 februari is.

Geen zorgvuldig participatietraject We vinden dat van een gedegen participatietraject geen sprake is. Voortdurend worden er fouten gemaakt en stapelen de slordigheden zich op, met als gevolg dat de weergave, zoals door de RES Kromme Rijnstreek gepresenteerd in het ‘Participatieboek’, niet door bewoners en organisaties wordt gedragen. Daarnaast wordt door het krampachtig vasthouden aan de zeer korte besluitvormingstermijn (voor 1 juli moet het RES-bod U16 bij de landelijke overheid liggen) een zorgvuldige voorbereiding en participatie praktisch onmogelijk gemaakt. Dit wordt inmiddels ook onderschreven door bv het Planbureau voor de Leefomgeving en andere belangrijke organisaties en deskundigen. Ook zij zeggen dat het steeds duidelijker wordt dat het landschap en onze leefomgeving wordt verkwanseld, doordat windmolens en zonnevelden als hagelslag over het hele land worden uitgestrooid. Dit lijkt ook de consequentie van het neerleggen van de opgave op regionaal en lokaal niveau terwijl dit juist sterke centrale visie en regie nodig heeft.

Het alternatief is er: inzetten op energiebezuiniging en verduurzaming van bestaande bouw, inzetten op andere vormen van duurzame energieopwekking. Samen met vele andere organisaties en inwoners blijven wij ervoor pleiten om eerst alle bestaande en nieuwe huizen en bedrijven te verduurzamen en alle mogelijke daken te voorzien van zonnepanelen, voordat wordt gekozen voor het plaatsen van zonnevelden en windmolens in kwetsbare gebieden, zoals in onze mooie gemeente. Het ultimatum is dat we als gemeente uit de RES stappen, zoals Montfoort, Veendam, Den Helder, Stadskanaal, Delfzijl, Oldambt, Pekela, de Eemsdelta en Amsterdam IJmond (voor een concreet initiatief) al eerder hebben gedaan.

Haastige spoed is zelden goed

Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) moet veel meer onderzoek plaatsvinden naar de nadelige gevolgen van turbines en brengen geluid en slagschaduw wel degelijk gezondheidsrisico’s met zich mee. Het probleem zit ook in laagfrequente geluiden en de Nederlandse norm van 45db is onvoldoende volgens de WHO. Naar aanleiding van dit advies hebben Duitsland en Frankrijk hun randvoorwaarden en afstand tot bebouwing substantieel strenger gemaakt. Wij pleiten ervoor om bij de bepaling wat een gezonde afstand tot bebouwing is (nu 400 meter), de richtlijnen van WHO als minimum te volgen.

Ook het Europese Hof van Justitie geeft in recente uitspraak aan dat bij grote projecten, zoals de plaatsing van windmolens, zowel de investeerder/initiatiefnemer als de overheid vooraf moeten onderzoeken of omwonenden o.a. gezondheidsschade ondervinden. Dit valt onder de zorgplicht. Met de kennis van vandaag kan niet meer worden gezegd dat men van die risico’s niet op de hoogte was.

We begrijpen dat er nooit een gesprek is gevoerd met onze gemeenteraad over de keuze om wel of niet deel uit te maken van het RES-traject van de U16. We vragen de gemeenteraad dan ook om opnieuw te overwegen of ‘2030 Wijk bij Duurstede energieneutraal’ wel een verstandig streven is. En of gemeente Wijk bij Duurstede het huidige RES-traject op de ingeslagen weg wel wil vervolgen.

Ons verzoek is om meer tijd nemen en het traject zorgvuldig te begeleiden, inclusief échte participatie, inspraak en draagvlak. Dit vergt de moed en de wil om de leefbaarheid van de omgeving, de gezondheid van inwoners en de bescherming van kwetsbare natuur prioriteit te geven. We hopen echt niet dat hier ‘regels boven mensen’ worden gesteld.

Stichting Behoud het Weteringgebied

Gratis nieuwsbrief

Aanmelden of afmelden

De nieuwsbrief wordt dagelijks na 18.00 uur gemaild.
captcha