Wijk bij Duurstede, 12 januari 2021. Talloze inwoners en belangenorganisaties hebben midden december hun kritische zienswijzen bij de gemeente ingediend in reactie op het plan om de eerste wondmolens te vergunnen. De mobilisatie van bezorgde belanghebbenden was indrukwekkend. Niet alleen werd het duidelijk dat er zeer gebrekkig geïnformeerd was vanuit de gemeente, maar ook dat er grote verwarring, zorg en gebrek aan draagvlak was voor windmolens in het buitengebied.

Proces en communicatie: tegengestelde berichten

De gemeente heeft herhaaldelijk aangegeven dat er geen initiatieven, voorstellen, ideeën of plannen zijn om windmolens te plaatsen. Dit is gedaan in brieven, per e-mail en ook berichten van o.a. de wethouder zelf. Groot was de schok dan ook, dat er via een artikel in het AD eind oktober melding werd gemaakt dat er windmolens met een ashoogte van 20 meter zouden komen in het Weteringgebied. Niet veel later bleek ook nog dat het Weteringgebied vanuit de RES U16 is opgenomen als zoekgebied voor zonnevelden en windmolens. Dit staat haaks op de berichtgeving van de gemeente en geeft aanleiding tot zorgen en wantrouwen.

Belangenorganisaties: ‘voorkom verrommeling’

Gelukkig hebben ook verschillende toonaangevende belangenorganisaties en de landgoederen en historische buitenplaatsen in het Weteringgebied actie ondernomen n.a.v. het plan. Deze instanties nemen aanstoot aan de windmolenplannen voor zover ze het unieke Weteringgebied negatief beïnvloeden. Verschillende van hen dienden zienswijzen in en volgen de ontwikkelingen nauwgezet, ook i.v.m. de aanstaande RES U16-discussie, waar het Weteringgebied nog steeds als zoekgebied is opgenomen. Zonder uitzondering onderschrijven de organisaties het belang van een duidelijke balans in het beheer en ontwikkelen van natuur, wonen, leven en werken in het gebied en bovenal het voorkomen van verrommeling van het unieke coulisselandschap.

Petitie, meningen en mobilisatie in de gemeente

De petitie Géén windmolens in het Langbroekerweteringgebied is inmiddels meer dan 800 keer getekend. Deze petitie wordt binnenkort aan de gemeenteraad aangeboden. Bij de ondersteuningen verwoorden veel belanghebbenden waarom zij tegen windmolens zijn in het Weteringgebied. Uitspraken als “het unieke en kwetsbare landschap moet ontzien blijven”, “kernenergie en aardwarmte zijn voor 2030 aantrekkelijke initiatieven”, “vanwaar nu de haast”, “waarom wel de lasten en niet de lusten”, “de informatiesessies en inspraak zijn onvoldoende en ondemocratisch” zijn aan de orde van de dag. Naast de stichting Behoud het Weteringgebied zijn er verschillende andere groepen in de gemeente gemobiliseerd tegen de windmolen, zonnevelden en andere ingrijpende duurzaamheidsinitiatieven.

Terwijl eigenlijk niemand tegen duurzaamheid en energieneutraliteit is, dienen in de belangenafweging de unieke waarden gewaarborgd te blijven. Dit vraagt een duidelijk democratisch proces om werkelijk duurzame initiatieven die een bijdrage leveren aan onze hele gemeenschap draagvlak te laten vinden. De kritische zienswijzen moet worden gelezen als protest tegen de plannen en als kritiek op het proces, deze dienen zorgvuldig behandeld te worden alvorens tot een weloverwogen conclusie te komen.

Duurzaamheidsmandaat van de gemeenteraad

In de raadsvergadering van 15 december jl. is besloten de regie en communicatie over het onderwerp ‘duurzaamheid’ vooraf bij de raad te toetsen alvorens extern te communiceren om zo invulling te geven aan de kritiek over de plannen en het proces vanuit inwoners. Vroegtijdige betrokkenheid van de raad bij de duurzaamheidsplannen van de gemeente is passend en dient als eerste waarborg - ook bij het bestemmingsplan en de RES U16-invulling.

WOB-procedure

Het proces rond het paraplubestemmingsplan en vergunnen van turbines lijkt niet goed doorlopen en de berichtgeving erover is gebrekkig en verwarrend. De benodigde onderzoeken hebben niet plaatsgevonden en de gemeente lijkt het proces om te draaien: eerst mogelijk maken via een bestemmingsplanwijziging, daarna pas kijken of het kan. Daarbij is de parallel discussie over RES U16 over de invulling en locaties van de mega turbines enorm verwarrend voor iedereen en is het draagvlak in de gemeente voor duurzaamheid initiatieven duidelijk ondermijnd. Het gekozen proces heeft ertoe geleid dat het voorgestelde en met inwoners gedeelde plan is gezien als een hamerstuk, waarvoor politiek en juridisch geen draagvlak nodig is en waarover door inwoners niet meer kan worden ingesproken. Er zijn inmiddels WOB-procedures gestart om duidelijkheid te krijgen over hoe dit plan tot stand is gekomen en wat daarin de afwegingen zijn geweest.

Meepraatavonden RES U16

Verschillende belanghebbenden namen op 10 en 14 december jl. deel aan de online meepraatavonden van de RES U16 over de locaties en voorwaarden voor grote windmolens en zonnevelden. Deze avonden kenden een vergelijkbaar onduidelijk proces en begeleiding en droegen bij aan verdere verwarring bij deelnemers. Zo was er een korte inschrijfperiode om überhaupt deel te mogen nemen aan de videovergadering. Bovendien mocht bij deelname alleen over de randvoorwaarden ‘meegesproken’ worden, niet over het hoe of waarom van plaatsing van turbines. In het verslag van de gemeente over de meepraatavonden, ontbreken belangrijke (kritiek)punten die deelnemers naar voren hebben gebracht. Dit kleurt het gevoel van vooringenomenheid verder.

Ook lieten belanghebbenden hun inbreng horen op 17 december jl. tijdens de ‘stakeholders’-bijeenkomst van de RES Kromme Rijnstreek (Wijk bij Duurstede, Utrechtse Heuvelrug, Bunnik en Houten). Een ‘succesje’ voor het Weteringgebied lijkt te zijn dat bij de plaatsingscriteria voor grote windturbines is opgenomen dat er geen molens worden geplaatst in stilte-, natuur- en weidevogelgebieden.

Volgende stappen m.b.t. paraplubestemmingsplan en RES Kromme Rijnstreek

Het paraplubestemmingsplan wordt spoedig besproken. De inwoners en belangenorganisaties gaan ervan uit dat de breed gedragen bezwaren en bezorgdheid in serieuze overweging zullen worden genomen. In januari 2021 bespreekt de RES Kromme Rijnstreek mogelijke locaties voor zonnevelden en windturbines. In februari 2021 leggen alle zestien gemeenten in de regio (U16), samen met vier waterschappen en de provincie Utrecht, hun kansrijke gebieden voor zonnevelden en windmolens bij elkaar. Zij maken dan de definitieve kaart met zoekgebieden voor de regio. De duurzaamheidsstrategie van de gemeente wordt de komende maanden verder behandeld, ingevuld en vervolgens de komende jaren geïmplementeerd. Belanghebbenden zijn zeer alert om te voorkomen dat het Weteringgebied aangewezen wordt voor plaatsing van windmolens.

Afsluitende overwegingen

Strategische focus en bestuurlijke verantwoordelijkheid

Het ‘kleine’-windmolenplan is te ‘ruw’ en ingrijpend om met een paraplubestemming te faciliteren. Ook is de stichting van mening dat het ‘kleine’-windmolenplan de RES-discussie enorm verstoort. Moeten we het echt over ‘kleine’ turbines hebben, die puur voor individueel belang zouden worden vergund, terwijl de veel belangrijkere gemeentelijke duurzaamheidsstrategie op de agenda moet staan? Wij vinden dit bestuurlijk onverantwoordelijk en strategisch onhandig. Hoe kan de gemeente draagvlak vinden voor molens van 240 meter als inwoners geen draagvlak geven aan molens met een ashoogte van 20 meter?

Bevoordeling en hoe duurzaam is het eigenlijk?

In gesprekken komt de vraag op waarom bepaalde ondernemers inbreuk kunnen maken op de lokale leefbaarheid en het beschermde landschap. Iedere andere inwoner en ondernemer wordt geconfronteerd met strenge gemeentelijke bouwbeperkingen; of het nu gaat om een dakkapel, particuliere zonnepanelen, kippenhok of parkeerplaatsje. Legio concrete voorbeelden komen op, waarin inwoners aanstoot nemen aan wat zij voelen als onredelijke en niet-duurzame bevoordeling.

Daarnaast zijn de ‘agrarische windmolens’ alleen met significante (gemeenschaps) subsidie rendabel voor de aanvragers (zie o.a. Ponderarapport). Dat roept in deze context de belangrijke vraag op waarom besloten wordt om initiatieven toe te staan om een beperkt aantal ondernemers financieel te ondersteunen? Ook kunnen inwoners het moeilijk verkroppen dat de gemeenschap financiële ondersteuning verstrekt aan ondernemers om inbreuk te maken op de leefbaarheid en natuurwaarden. De vraag is of deze subsidie dan niet beter kan worden aangewend om deze ondernemers te helpen daadwerkelijk duurzamer te worden en wellicht zelfs extensiever te helpen produceren? Zoals iedereen in de afgelopen maanden heeft kunnen volgen is energiegebruik maar één van de aandachtspunten op de duurzaamheidsagenda – uitstoot stikstof/Co2 behoeft evenzoveel aandacht.

Terug naar de basis: landschap is van de gemeenschap

Wij pleiten ervoor om met deze discussie terug naar de basis te gaan. Wat is de stip op de horizon, wat willen we als gemeenschap wanneer bereikt hebben? Niet alleen op het gebied van duurzaamheid, maar met name ook m.b.t. de invulling en het gebruik van ons unieke, waardevolle landschap. De vraag is wat de opties zijn en waar we wat willen en kunnen en wat dat vraagt aan planning, proces, draagvlak en planschade berekening. Dit is een belangrijke gemeenschapsdiscussie. Niet een bestuurlijk vergunningstraject.

Dit onderwerp vraagt bestuurlijke visie, moed en langetermijnperspectief. Inwoners en belanghebbenden moeten actief betrokken worden. Het college en de gemeenteraad hebben verantwoordelijkheid voor intensieve proces begeleiding en nauwkeurige afweging, controle en uitdaging van belangen. De stichting is beschikbaar om hier mee te helpen.

Stichting Behoud het Weteringgebied,
namens alle betrokken vrijwilligers.

Gratis nieuwsbrief

Aanmelden of afmelden

De nieuwsbrief wordt dagelijks na 18.00 uur gemaild.
captcha